Op verzoek van Maria door Vlaanderen gedragen werkt Volkskunde Vlaanderen in 2012 een traject uit rond processies waarin een Mariabeeld wordt meegedragen. Dit traject vormt een vervolg op het waardevolle onderzoek van Maria door Vlaanderen gedragen uit 2007 en 2008, waarbij alle nog bestaande processies met een Mariabeeld in kaart gebracht werden. De focus van het vervolgonderzoek ligt op de noden en behoeften van de organisatoren van de processies in kwestie. Einddoel is het wegwerken van die knelpunten, zodat de betrokkenen de processies op een duurzame manier kunnen bewaren voor de toekomst. Met het oog daarop plant Volkskunde Vlaanderen in de loop van het jaar een aantal initiatieven die kennisontwikkeling en expertise-uitwisseling bevorderen.

Als eerste logische stap in dit traject moest natuurlijk zicht verkregen worden op de problemen die zich op dit moment voordoen. In januari 2012 voerde Volkskunde Vlaanderen daarom aan de hand van een enquête een noden- en behoeftenonderzoek uit bij alle gekende organisatoren. Op basis van de resultaten daarvan werd bepaald hoe verder gegaan zou worden.

Op 14 april 2012 werd een tweede belangrijke stap in het proces gezet. Op uitnodiging van Volkskunde Vlaanderen en Maria door Vlaanderen gedragen en met de steun van de Provincie Antwerpen kwam toen een 30-tal organisatoren in het Huis van de Sport in Antwerpen bijeen voor een worldcafé over hun noden en behoeften. In 6 gespreksrondes werd dieper ingegaan op een aantal prangende problemen die via de bevraging aan het licht waren gekomen. De reacties van de deelnemers waren positief: de uitwisseling van kennis en ervaring bleek bij een aantal mensen meteen voor nieuwe inspiratie te zorgen.

Momenteel werkt Volkskunde Vlaanderen aan een verslagboek waarin de resultaten van de noden- en beoeftenenquête en het worldcafé aan elkaar gekoppeld worden. Dat verslagboek zal binnenkort online geraadpleegd kunnen worden op www.volkskunde-vlaanderen.be. Op dit moment wordt bovendien ook al nagedacht over vervolginitiatieven en mogelijke samenwerkingen. Hou zeker deze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven over het verdere verloop van het traject.

Sommige vieringen in Vlaanderen kunnen bogen op een wel heel bijzondere traditie. De Ommegang van de Hegge in Poederlee is er daar zeker één van. Met deze gebeurtenis wordt het verhaal van het Heggewonder opnieuw tot leven gebracht. Wat deze Ommegang zo bijzonder maakt, is niet dat zij de dag van vandaag nog steeds bestaat, maar vooral dat zij slechts om de 25 jaar plaatsheeft. Voor een groot deel van de meer dan 20.000 toeschouwers die er dan bij zijn, is de Ommegang dan ook iets om al maanden van tevoren naar uit te kijken. Hun geduld wordt nu bijna beloond: de eerstvolgende editie heeft namelijk plaats op 27 mei 2012. Met de voorbereiding ervan werd maar liefst drie jaar geleden gestart. Dat intensieve voorbereidingsproces maakt Volkskunde Vlaanderen uiteraard nieuwsgierig en wij belden dan ook met Leo Willems, voorzitter van vzw Hegge. Hij legde ons niet alleen uit hoe alles in goede banen geleid wordt, maar denkt ook graag terug aan hoe het voor hem allemaal begon.

Lees meer

Op Erfgoeddag 2012 draaide alles rond helden en dat was voor Erfgoedcel Pajottenland en Zennevallei het uitgelezen moment om de reuzen uit de regio in de kijker te zetten. Naast een heus reuzenfeest met bijhorende stoet en tentoonstelling in GC De Moelie in Linkebeek hoorde daar ook het boekje Reuzen in Pajottenland en Zennevallei bij. Vanuit de expertise die met Rond de Rokken van de Reus rond dit onderwerp werd opgebouwd werkte Volkskunde Vlaanderen als auteur aan deze uitgave mee. In deze bijdrage schetsen we onder meer hoe de reuzencultuur in de loop van de eeuwen evolueerde, wat reuzen vandaag betekenen en welke reuzengebruiken er bestaan.

Reuzen in Pajottenland en Zennevallei kost 4 euro. Bestellen kan door een mail te sturen naar karen.vanbuggenhout@dilbeek.be. In je bericht vermeld je je naam, het aantal gewenste exemplaren en het adres waar de zending naartoe gestuurd mag worden. Daarna schrijf je 4 euro per besteld boekje over op rekeningnummer BE 091-0186604-05. Na ontvangst van je betaling worden de boekjes per post bezorgd.

Mei belooft een bijzonder goed gevulde maand te worden voor reuzenliefhebbers. Op tal van plekken in Vlaanderen trekken de reuzen er in de komende weken namelijk op uit. Zo maakt Sefke de Puitenslager op 6 mei 2012 een rondje in Beveren-Waas. In Munte is er diezelfde dag het Reuzenmeifeest. Een week later viert reus Canteclaer in Deinze zijn verjaardag in het bijzijn van zijn vrouw Roede en hun kinderen Kraaiert, Cantaert, Coppe, Pinte en Sproete. Eveneens op 13 mei 2012 zijn er in Tielrode 20 reuzen van de partij ter gelegenheid van de twintigste verjaardag van reus Den Toeter. Op zondag 20 mei 2012 gaat in Blankenberge de Vissersstoet uit, met de reuzen Korno en Colette, Seven en Gust Kwik als blikvangers.

Ook in Noord-Frankrijk en Wallonië staan in mei tal van evenementen in het teken van reuzen. Alle info hierover vind je in Le Calendrier des Géants 2012, die Volkskunde Vlaanderen samen met La Maison des Géants en La Ronde des Géants samenstelde.

Lees meer 

Volkskunde werd opgericht in 1888. In de loop van haar lange geschiedenis is het tijdschrift zich steeds blijven aanpassen aan de tijdsgeest. In 2012 achtten de makers van de uitgave de tijd opnieuw rijp om een nieuwe koers te kiezen. Volkskunde krijgt daarom niet alleen een andere cover en nieuwe rubrieken; er werd ook een nieuwe Vlaams-Nederlandse redactie aangesteld. De redactieleden willen van Volkskunde een echt interdisciplinair platform maken voor onderzoek, reflectie en debat over de cultuur van het dagelijkse leven en het daarmee verbonden erfgoed. Volkskunde zal daarom bijdragen aanbieden over de cultuur van het dagelijkse leven in heden en verleden in Vlaanderen en Nederland, over immaterieel en materieel erfgoed en over erfgoedbeleid en cultuurpolitiek, telkens met oog voor het internationaal wetenschappelijke debat.

Het eerste nummer van de nieuwe Volkskunde, tijdschrift over de cultuur van het dagelijks leven wordt op 9 mei 2012 om 15u30 voorgesteld in het MAS in Antwerpen. Personen die deze lancering willen bijwonen, dienen vooraf aan te melden via redactie@volkskunde.be. 

Lees meer 

Van 15 tot 25 november 2012 wordt voor de zesde keer de Week van de Smaak georganiseerd. Voor de lekkerbekken onder ons staan dan weer overal in Vlaanderen en Brussel activiteiten rond smaak en eetcultuur op het menu. Het centrale thema van deze editie is ‘De Smaak van Thuis’. Op www.weekvandesmaak.be kan je alvast stemmen op het gerecht dat jou het meest aan thuis doet denken. Bij de officiële opening van de tiendaagse zal bekend gemaakt worden welk recept de voorkeur van de Vlamingen en Brusselaars wegdraagt. Organisaties en verenigingen die zelf een activiteit rond het thema willen organiseren, kunnen zich intussen online inschrijven. Op de website kan ook de inspiratiekrant geraadpleegd worden.

De Week van de Smaak 2012 is eerste die door vzw Vol-au-vent georganiseerd. Meer informatie over de werking van deze vereniging die in 2012 werd opgericht, is te vinden op http://www.volauvent.net.

In samenwerking met Familiekunde Vlaanderen bracht FARO zopas Het abc van de genealogie uit. Met dit handige naslagwerk van Johan Roelstraete kan iedereen die zijn of haar familiale erfgoed wil onderzoeken, op een praktische manier aan de slag. Voor elke vraag die bij het werken aan een familiegeschiedenis kan opduiken, biedt Het abc van de genealogie namelijk een helder en accuraat antwoord en praktische verwijzingen naar achterliggende bronnen en verdiepende informatie.
Het abc van de genealogie kost € 20,00 (excl. verzendkosten) en kan zowel bij Familiekunde Vlaanderen (via fv.administratie@telenet.be) als bij FARO (www.faronet.be/publicaties/abc-van-de-genealogie) besteld worden.

Van 1 april t.e.m. 30 september 2012 is in het Museum van het Leven op de Grens – Musée de la vie frontalière in de grensgemeente Godewaersvelde de tentoonstelling ‘Au coeur des carreaux - Een hart voor tegels’ te zien. Deze expo focust op Vlaamse haardtegels, die - net als hun voorloper de middeleeuwse vloertegels - aan beide kanten van de grens werden geproduceerd. Het initiatief maakt deel uit van een bijzonder drieluik over het onderwerp. Gelijktijdig met de tentoonstelling is ook een tweetalig gelegenheidsboek met dezelfde titel te koop. In dit boek wordt net als in de expo aandacht besteed aan de link met middeleeuwse vloertegels en worden de productietechniek, het aanbrengen van tekeningen, decoratie en productiecentra van Vlaamse haardtegels besproken. Daarnaast bevat de publicatie ook een catalogus van alle tentoongestelde tegels. De auteurs van het boek zijn Sophie Barrere, Willy Tillie en Mark Adriaen. Het drieluik wordt vervolledigd met een reeks demonstraties. Op 12 mei, 28 juli en 11 augustus 2012 laat Luc Adriaen in ‘De Steenmeulen’ in Terdeghem zien hoe Vlaamse haardtegels ambachtelijk vervaardigd werden. 

Meer info bij mark.adriaen@telenet.be  

Op 31 mei 2012 organiseert het MIAT onder de naam ‘Goal! Voetbal voor ’t fabriek’ een soiree over fabrieksvoetbal. Deze bedrijfssport, die haar oorsprong in het 19de-eeuwse Engeland vindt, kende bij ons zijn glorieperiode in de jaren 1980, toen fabrieksploegen hét uithangbord van het bedrijf waren. Samen met enkele bevoorrechte getuigen die er toen bij waren duikt Hilde Van Malderen, historica en voetbalverslaggeefster van Het Laatste Nieuws, tijdens de soiree dit stukje sportgeschiedenis in op zoek naar de strafste spitsen en de meest memorabele penalty’s. Aanwezigen krijgen bovendien als eerste de kans om de mini-expo ‘Goal! Voetbal voor ’t fabriek’ te bezoeken. Wie nog een oude fabrieksploeg kent, kan bovendien de voetbalkaart aanvullen met zijn of haar informatie.

Deelname is gratis
Datum: 31 mei 2012, 19u
MIAT
Minnemeers 9
9000 Gent
www.miat.gent.be

In heel wat gemeenten in Vlaanderen gaat in de komende maanden een processie uit. Tal van vrijwilligers zijn op dit moment dan ook al in de weer om hiervoor de nodige voorbereidingen te treffen. Wil je te weten komen waar je binnenkort aan een processie kan deelnemen, dan kan je dat op www.feestelijkvlaanderen.be in een handomdraai uitzoeken.

In 2012 zijn er bovendien verschillende initiatieven die de processies in Vlaanderen extra in de kijker zetten. Zo werken Volkskunde Vlaanderen en Maria door Vlaanderen gedragen op dit moment samen aan een traject rond processies waarin een Mariabeeld wordt meegedragen. In de Kerk van de Heilige Petrus en Paulus in Loenhout kun je van 29 april t.e.m. 6 mei 2012 dan weer een bijzondere overzichtstentoonstelling van de Associatie van de Processies van de Noorderkempen gaan bezichtigen. In deze expo zijn voorwerpen uit de Sint-Quirinusprocessie in Loenhout, de Sint-Leonardusprocessie in Sint-Lenaarts en de Heilig-Bloedprocessie in Hoogstraten te zien. Deze onderlinge samenwerking werd vorig jaar opgestart en resulteerde toen meteen al in de uitgave van een gezamenlijke folder en historische brochure en een eerste expo in Sint-Lenaarts. Met de steun van Leader MarkAante Kempen kon de Associatie intussen restauraties laten uitvoeren en bijkomende acties ondernemen, waardoor er dit jaar een tweede tentoonstelling in Loenhout kan plaatshebben.

Meer info Kerk van de Heilige Petrus en Paulus, Brechtseweg 1, 2990 Wuustwezel

De tentoonstelling kan van 29 april t.e.m. 6 mei 2012 dagelijks bezocht worden tussen 13u en 16u. Op woensdag 2 mei is de tentoonstelling ook geopend tussen 19u en 21u en op donderdag 3 mei van 9u tot 12u.

In het Cultureel-erfgoeddecreet van 2008 werden voor het eerst alle sectoren die rond erfgoed actief zijn, verenigd in één wetgevend document. Omdat op dit moment nog geen platform bestaat waarin alle spelers uit de cultureel-erfgoedsector verenigd worden, verloopt overleg tussen de verschillende deelsectoren op dit moment nog gefragmenteerd. Belangenbehartiging in de Cultureel-erfgoedsector is daarom al langere tijd een aandachtspunt van het Cultureel-erfgoedoverleg. Op 4 mei 2012 organiseert deze open overlegstructuur daarom een denk- en discussiedag over het thema. Tijdens deze bijeenkomst in erfgoedcentrum Lamot in Mechelen wordt onder meer nagegaan wat de verwachtingen van de sector op dit vlak zijn en wordt gepeild naar wat er al bestaat. Daarnaast worden ook een aantal mogelijke modellen gepresenteerd. Een discussie met beleidsmakers sluit de denk- en discussiedag af.

Meer info

Het volledige programma van de denk- en discussiedag staat op http://cultureelerfgoedoverleg.blogspot.com/2012/02/van-erfgoedbelang.html. Inschrijven kan via dezelfde pagina. Deelnemen kost 35 euro.

Op zondag 8 juli 2012 viert Gent het Feest van de Vlaamse Gemeenschap. Op en rond het Sint-Pietersplein kunnen jong en oud dan tussen 11u30 en 18u genieten van onder meer concerten, workshops, kinderactiviteiten en museumbezoeken. Ook jij kan helpen om dit feest te doen knallen! Op dit moment is het programma namelijk nog niet helemaal af. De Dienst Evenementen en Feesten van de stad Gent is daarom nog op zoek naar leuk vermaak dat het feest op 8 juli compleet kan maken. Maak jij dus deel uit van een vereniging van bijvoorbeeld majorettes, reuzendragers of steltenlopers of kunnen mensen bij jullie terecht voor een workshop rond oude ambachten of een initiatie in volksspelen? En heeft jouw vereniging of groep goesting om mee te vieren? Mail dan uiterlijk op 15 april 2012 een voorstel door naar jeroen.deweder@gent.be. Vergoedingen zijn bespreekbaar.

In het kader van Rond de Rokken van de Reus ging Volkskunde Vlaanderen in 2011 een internationale samenwerking aan met La Maison des Géants in Ath (Wallonië) en La Ronde des Géants (Noord-Frankrijk). Beide organisaties brachten namelijk al enige jaren samen Le Calendrier des Géants uit. Sinds 2011 worden zij daarin vervoegd door Volkskunde Vlaanderen, dat voortaan de contacten in Vlaanderen voor haar rekening neemt. Het eerste resultaat van deze samenwerking is Le Calendrier des Géants 2012, die op 21 januari 2012 in Coudecerque (Frankrijk) en op 28 januari 2012 in Ath feestelijk aan het publiek voorgesteld wordt. Le Calendrier is een handig overzicht per maand van de reuzenstoeten.

Tip!
Ook in Vlaanderen zul je Le Calendrier des Géants natuurlijk op de kop kunnen tikken! Hou dus zeker onze website www.feestelijk-vlaanderen.be/reuzen in de gaten om te weten te komen waar je binnenkort een exemplaar kan ophalen.

http://www.maisondesgeants.be
http://www.geants-carnaval.org

Om de verscheidenheid aan gebruiken, feesten, tradities… van moslims in kaart te brengen ontwikkelt MANA vzw in 2012 IDrISS, of de Interactieve Databank rond Islam in de Samenleving. Dat gebeurt in samenwerking met Volkskunde Vlaanderen, het Minderhedenforum en Amsab.
Onder de noemer OMG! of Oh My God! werkt Mana vzw de komende maanden een traject uit om ook jongeren bij de opbouw van de databank te betrekken. Mana vzw wil hen namelijk aansporen om bij de eerste en tweede generatie moslims in Vlaanderen verhalen, beeldmateriaal en voorwerpen te verzamelen over hun leven, feesten en tradities sinds de jaren 1960 tot nu. Tijdens de workshops Beware!, Shoot! en In your (data)base! komen de jongeren te weten wat daar het nut van is en hoe ze bij het verzamelen te werk gaan. Vanaf nu kun je je hiervoor inschrijven.

Praktisch
De 3 workshops uit de reeks hebben elk op een andere datum plaats. Bovendien kun je de reeks ook op 3 verschillende plaatsen volgen. Per locatie is er een andere startdatum. Zo start de reeks in Gent op 7 maart 2012, die in Mechelen op 30 maart 2012 en die in Genk op 2 mei 2012. De andere data en de exacte tijdstippen en locaties worden meegedeeld zodra er meer zicht op het aantal deelnemers.

Voor meer info over Oh My God! kun je terecht bij Najet Boulafdal van Mana vzw.
E erfgoed@manavzw.be  
T 0493 19 92 51

Lees meer

Langs 20 Antwerpse volkscafés is een gloednieuw volkscaféplan dat een staalkaart toont van de volkscafés die Antwerpen vandaag de dag nog telt. Met dit plan, dat een onderdeel is van het initiatief Hart voor Volkscafés, brengt Volkskunde Vlaanderen de volkscafés als bijzonder onderdeel van ons erfgoed dus opnieuw onder de aandacht van het grote publiek. Elk café op het plan toont duidelijk aan dat een volkscafé veel meer te bieden heeft dan een interieur dat alledaagse charme uitstraalt: iedereen – van stamgast en lokale vereniging tot toevallige passant – is er altijd welkom. Net de combinatie van erfgoedelementen en de sociale ontmoetings-functie, maakt de volkscafés zo uniek. Wie met het plan in de hand voor het eerst een voet in één van de representatieve volkscafés binnenzet, zal dan ook meteen begrijpen waarom Volkskunde Vlaanderen wil voorkomen dat deze cafés de deuren sluiten. Het nieuwe volkscaféplan maakt bovendien ook duidelijk dat dat nu dringender is dan ooit: tussen het voorbereidende werk en het uitbrengen van het plan ging café De Kat, nummer 8 op het plan, immers dicht. Het pand staat momenteel te huur. Als niet tijdig een overnemer gevonden wordt, dreigt hier alweer een bijzonder onderdeel van ons erfgoed voorgoed te verdwijnen.

Het volkscaféplan wordt gratis verspreid via de Dienst Toerisme van Antwerpen of via de volkscafés die op het plan vermeld worden. 

Op www.volkscafes.be kan je het Antwerpse volkscafépatrimonium verder verkennen. Via de website ontdek je bovendien ook waar je elders in Vlaanderen nog parels van volkscafés kan vinden. Uiteraard is een lijst zoals deze nooit compleet. Ken jij een volkscafé dat nog niet geregistreerd is? Surf dan snel naar www.volkscafes.be en voeg het met een paar simpele muisklikken aan het overzicht toe.

Aanleiding voor het kersverse Antwerpse volkscaféplan is de European Union Prize for Cultural Heritage / Europa Nostraprijs 2011 die Volkskunde Vlaanderen eerder dit jaar met Hart voor volkscafés gewonnen heeft in ‘Categorie 4 - Onderwijs, opleiding en bewustmaking’.

Bekijk hier het filmpje van mevrouw Androulla Vassiliou in volkscafé Den Engel.

Op 8 september 2012 gaat in Deurne naar jaarlijkse gewoonte een reuzenommegang uit. Bijzonder aan deze editie is echter dat de organisatoren alles op alles zullen zetten om het grootste aantal reuzen ooit in één en dezelfde stoet samen te brengen. Met deze recordpoging willen ze dan ook heel een graag plek in het Guiness World Records Book veroveren. Om in dat opzet te slagen zullen rond de 300 reuzen in Deurne uitgenodigd worden. De voorbereidingen voor dit alles zijn al volop aan de gang en organisator Reuzen van Deurne vzw wist intussen al zo’n 240 reuzen contractueel vast te leggen. Ook jij kan op 8 september 2012 met de reus van jouw reuzenvereniging schitteren in Deurne en er zo voor zorgen dat er een wereldrecord gevestigd wordt. Heb je interesse om deel te nemen, neem snel contact op met Reuzen van Deurne vzw voor meer info over de voorwaarden.

W www.reuzen-van-deurne.be
E albert.denie@telenet.be
T 03 325 27 51

Het minste dat je over de reuzencultuur in Vlaanderen kan zeggen, is dat ze springlevend is. Sinds de vijftiende eeuw hebben reuzen met hun opvallende verschijning al ontelbare stoeten en feesten opgevrolijkt. Vandaag de dag telt ons land niet alleen heel wat reuzen; ook de vrijwilligers die zich over deze poppen ontfermen en de gebruiken die zij in stand houden, zijn bijzonder talrijk. En net dat wil Volkskunde Vlaanderen de komende maanden bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht brengen. Speciaal daarvoor lanceren we dan ook ons gloednieuwe initiatief Rond de Rokken van de Reus, met onder meer een volledig nieuw luik rond reuzen op onze feestwebsite www.feestelijkvlaanderen.be. Op die manier willen wij de reuzenverenigingen een zetje geven.

Ben jij net als wij helemaal in de ban van de reus, dan ben je van harte welkom om met ons mee te doen! Op onze reuzensite kun je uitgebreid in het online reuzenregister grasduinen. Ook je eigen verhalen en foto’s kun je er in een handomdraai aan toevoegen. Ben je zelf bij een reus betrokken, dan kan je er zelf een reuzenfiche aanmaken. Voorts is er ook een meldpunt waar allerlei weetjes, vragen en zoekertje rond reuzencultuur verzameld worden.

In de loop van 2012 staat bij Volkskunde Vlaanderen nog veel meer rond de reuzencultuur op stapel. Hou dus vooral ook deze nieuwsbrief in de gaten om van onze plannen op de hoogte te blijven!

Lees meer

Veel momenten in een mensenleven zijn verbonden met typische gewoontes en gebruiken. Het zijn tradities van onze (voor)ouders die we zelf graag voortzetten. Elke generatie geeft zo een stukje cultuur door aan de volgende.

Volkskunde Vlaanderen vzw ging op zoek naar de tradities die een bijzondere rol spelen in ons leven en onderzocht waarom die zo belangrijk voor ons zijn. Met het boek Tradities laat Volkskunde Vlaanderen vzw zien hoe divers de tradities zijn die vandaag de dag in Vlaanderen worden beleefd. Dat ‘laten zien’ mag vrij letterlijk worden opgevat dankzij de levendige foto’s van Nick Hannes, die in 2009 de Nikon Press Photo Award in de wacht sleepte. Verder komen ook Marcel Van den Berg, Katrijn D’hamers en Rik Torfs aan het woord, die vanuit hun eigen perspectief prikkelende bijdragen leveren over tradities.

Volkskunde Vlaanderen vzw | Tradities
Softcover
Formaat 19,5 x 25 cm
176 p.
Prijs € 24,95
NUR 521
ISBN 978 90 5826 777 1

FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vzw biedt een overzicht van alle relevantie opleidingen en cursussen. Op www.faronet.be vind je in de kalender een overzicht van cursussen, opleidingen, seminaries, studiedagen, congressen, workshops op het vlak van erfgoed. Organisaties kunnen het overzicht aanvullen met eigen initiatieven.

Lees meer 

Wil jij ook vriend of vriendin worden van Volkskunde Vlaanderen vzw?