Om haar dagelijkse werking te versterken is Volkskunde Vlaanderen op zoek naar een vrijwilliger die affiniteit heeft met volkscultuur en immaterieel cultureel erfgoed en die wil meewerken aan een project rond Sinterklaas en Sint-Maarten.
Binnen het project staat de vrijwilliger onder meer in voor volgende taken:
- invoeren van gegevens enquête in Excel
- en het telefonisch contacteren van organisatoren van volksculturele evenementen.
Werk jij nauwkeurig, kan je overweg met Excel en voel je het kriebelen om vrijwillig bij het expertisecentrum voor volkscultuur in Gent aan de slag te gaan? Neem dan snel contact op met Volkskunde Vlaanderen, Sint-Amandstraat 72, 9000 Gent, T 09 223 97 00, E info@volkskunde-vlaanderen.be. (Geïnteresseerden kunnen zelf kiezen hoeveel uren per week zij voor deze vrijwilligersfunctie willen vrijmaken.)

Op zaterdag 14 januari 2012 heeft Stephanie Daeleman eigenhandig een stukje carnavalsgeschiedenis geschreven: de 25-jarige bankbediende is namelijk de eerste vrouw die in Aalst tot Prins Carnaval wordt gekroond. Met haar nagenoeg onberispelijke kennisproef en een wervelende show slaagde Stephanie er probleemloos in om zowel de 30-koppige jury als het publiek te overtuigen. Volkskunde Vlaanderen greep deze week dan ook de telefoon om Stephanie persoonlijk te feliciteren met haar overwinning en had meteen ook een boeiende babbel over carnavalstradities met haar.

Lees hier het interview

Eind 2011 heeft minister van Cultuur Joke Schauvliege Volkskunde Vlaanderen erkend als expertisecentrum voor volkscultuur, met als focus stoeten, feesten, rituelen en sociale praktijken. In de beleidsperiode 2012-2016 behartigt Volkskunde Vlaanderen zowel de materiële als de immateriële aspecten hiervan. De dagelijkse werking staat daarbij steeds ten dienste van de cultureel-erfgoedgemeenschap volkscultuur. Personen en (vrijwilligers)verenigingen die een bepaald aspect van volkscultuur koesteren en dat graag willen vrijwaren voor de toekomst, kunnen dan ook steeds bij Volkskunde Vlaanderen terecht voor begeleiding en advies. Door de zichtbaarheid van deze volksculturele aspecten én de mensen die daar mee bezig zijn te vergroten, zet Volkskunde Vlaanderen ook in op sensibilisering. Daarnaast houdt Volkskunde Vlaanderen ook de vinger aan de pols van wat er internationaal op het vlak van volkscultuur beweegt. Door hierover te informeren en relevante kennis aan te reiken wil Volkskunde Vlaanderen haar achterban al het nodige aanreiken om het erfgoed dat zij koestert op een duurzame manier over te dragen aan toekomstige generaties.

Van 15 t.e.m. 17 februari 2012 organiseren het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed en het Fonds voor Cultuurparticipatie ‘Kansen en mogelijkheden. Internationaal congres over volkscultuur- en immaterieel erfgoedbeleid’. Aanleiding voor dit symposium is de ratificatie van de UNESCO-Conventie on the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage (2003) die de Nederlandse regering al op korte termijn beoogt. Nederland volgt daarmee het voorbeeld van zo’n 130 andere landen. Naar aanleiding daarvan is het congres rond drie hoofdthema’s opgebouwd: er zal gefocust worden op hoe immaterieel erfgoed in kaart gebracht kan worden en hoe regio’s en landen zich daardoor kunnen profileren; op hoe erfgoedgemeenschappen zich kunnen versterken en op een aantal voorbeeldpraktijken. Over elk van deze vragen komen sprekers uit binnen- en buitenland meedenken, waaronder ook een aantal vertegenwoordigers van organisaties uit Vlaanderen. Ook Volkskunde Vlaanderen is er daar een van en brengt op de tweede congresdag een bijdrage over cultuurparticipatie, erfgoedzorg en het activeren van erfgoedgemeenschappen.

Het internationale congres heeft plaats in het voormalig klooster Willibrordhaeghe in Deurne (NL). Het volledige programma en informatie over hoe u kunt inschrijven vind je via deze link.

In het kader van Rond de Rokken van de Reus ging Volkskunde Vlaanderen in 2011 een internationale samenwerking aan met La Maison des Géants in Ath (Wallonië) en La Ronde des Géants (Noord-Frankrijk). Beide organisaties brachten namelijk al enige jaren samen Le Calendrier des Géants uit. Sinds 2011 worden zij daarin vervoegd door Volkskunde Vlaanderen, dat voortaan de contacten in Vlaanderen voor haar rekening neemt. Het eerste resultaat van deze samenwerking is Le Calendrier des Géants 2012, die op 21 januari 2012 in Coudecerque (Frankrijk) en op 28 januari 2012 in Ath feestelijk aan het publiek voorgesteld wordt. Le Calendrier is een handig overzicht per maand van de

Tip!
Ook in Vlaanderen zul je Le Calendrier des Géants natuurlijk op de kop kunnen tikken! Hou dus zeker onze website www.feestelijk-vlaanderen.be/reuzen in de gaten om te weten te komen waar je binnenkort een exemplaar kan ophalen.

http://www.maisondesgeants.be
http://www.geants-carnaval.org

In 2011 vierde Landen 800 jaar stadhouderschap. Voor dat feestjaar werden maar liefst 12 nieuwe reuzen gemaakt. Veel van die reuzen vonden intussen hun weg naar ons online reuzenregister. Zoals de traditie het wil, worden de reuzen dit jaar plechtig gedoopt. Het grote doopfeest staat gepland op 24 juni 2012. De reuzen zijn wel nog op zoek naar peters en meters. Wie zich interesseert voor deze functie, kan vrijblijvend contact opnemen met ‘reuzenmoeder’ Alda Renquet van de Landense Reuzengilde.

Zo kan je Alda Renquet bereiken:
T 0496 86 07 77
Aldarenquet@gmail.com  

Om de verscheidenheid aan gebruiken, feesten, tradities… van moslims in kaart te brengen ontwikkelt MANA vzw in 2012 IDrISS, of de Interactieve Databank rond Islam in de Samenleving. Dat gebeurt in samenwerking met Volkskunde Vlaanderen, het Minderhedenforum en Amsab.
Onder de noemer OMG! of Oh My God! werkt Mana vzw de komende maanden een traject uit om ook jongeren bij de opbouw van de databank te betrekken. Mana vzw wil hen namelijk aansporen om bij de eerste en tweede generatie moslims in Vlaanderen verhalen, beeldmateriaal en voorwerpen te verzamelen over hun leven, feesten en tradities sinds de jaren 1960 tot nu. Tijdens de workshops Beware!, Shoot! en In your (data)base! komen de jongeren te weten wat daar het nut van is en hoe ze bij het verzamelen te werk gaan. Vanaf nu kun je je hiervoor inschrijven.

Praktisch
De 3 workshops uit de reeks hebben elk op een andere datum plaats. Bovendien kun je de reeks ook op 3 verschillende plaatsen volgen. Per locatie is er een andere startdatum. Zo start de reeks in Gent op 7 maart 2012, die in Mechelen op 30 maart 2012 en die in Genk op 2 mei 2012. De andere data en de exacte tijdstippen en locaties worden meegedeeld zodra er meer zicht op het aantal deelnemers.

Voor meer info over Oh My God! kun je terecht bij Najet Boulafdal van Mana vzw.
E erfgoed@manavzw.be  
T 0493 19 92 51

Lees meer

De reuzencultuur bestaat niet alleen uit immateriële elementen, ook de reuzen zelf spelen natuurlijk een grote rol. Hoe die reuzen gemaakt worden, verschilt van groep tot groep. Sommigen bestaan uit aluminium, anderen uit ijzer en nog anderen zijn uit wilg gemaakt. Lieve Lieckens is een van de weinige mandenmakers in België die reuzen maakt op ambachtelijke wijze. Op 5 februari 2012 deelt ze haar passie en kennis met het grote publiek tijdens de Dag van de Ambachten. Ook Volkskunde Vlaanderen is die dag van de partij en zal in haar atelier met een infostand aanwezig zijn. Op die manier helpen we de reuzencultuur in de kijker te zetten.
Afspraak dus op 5 februari 2012 in het atelier van Lieve Lieckens.
Zandstraat 47
3140 Keerbergen
T: 015 51 74 98
E: Lieve.Lieckens@telenet.be

Langs 20 Antwerpse volkscafés is een gloednieuw volkscaféplan dat een staalkaart toont van de volkscafés die Antwerpen vandaag de dag nog telt. Met dit plan, dat een onderdeel is van het initiatief Hart voor Volkscafés, brengt Volkskunde Vlaanderen de volkscafés als bijzonder onderdeel van ons erfgoed dus opnieuw onder de aandacht van het grote publiek. Elk café op het plan toont duidelijk aan dat een volkscafé veel meer te bieden heeft dan een interieur dat alledaagse charme uitstraalt: iedereen – van stamgast en lokale vereniging tot toevallige passant – is er altijd welkom. Net de combinatie van erfgoedelementen en de sociale ontmoetings-functie, maakt de volkscafés zo uniek. Wie met het plan in de hand voor het eerst een voet in één van de representatieve volkscafés binnenzet, zal dan ook meteen begrijpen waarom Volkskunde Vlaanderen wil voorkomen dat deze cafés de deuren sluiten. Het nieuwe volkscaféplan maakt bovendien ook duidelijk dat dat nu dringender is dan ooit: tussen het voorbereidende werk en het uitbrengen van het plan ging café De Kat, nummer 8 op het plan, immers dicht. Het pand staat momenteel te huur. Als niet tijdig een overnemer gevonden wordt, dreigt hier alweer een bijzonder onderdeel van ons erfgoed voorgoed te verdwijnen.

Het volkscaféplan wordt gratis verspreid via de Dienst Toerisme van Antwerpen of via de volkscafés die op het plan vermeld worden. 

Op www.volkscafes.be kan je het Antwerpse volkscafépatrimonium verder verkennen. Via de website ontdek je bovendien ook waar je elders in Vlaanderen nog parels van volkscafés kan vinden. Uiteraard is een lijst zoals deze nooit compleet. Ken jij een volkscafé dat nog niet geregistreerd is? Surf dan snel naar www.volkscafes.be en voeg het met een paar simpele muisklikken aan het overzicht toe.

Aanleiding voor het kersverse Antwerpse volkscaféplan is de European Union Prize for Cultural Heritage / Europa Nostraprijs 2011 die Volkskunde Vlaanderen eerder dit jaar met Hart voor volkscafés gewonnen heeft in ‘Categorie 4 - Onderwijs, opleiding en bewustmaking’.

Bekijk hier het filmpje van mevrouw Androulla Vassiliou in volkscafé Den Engel.

Op 8 september 2012 gaat in Deurne naar jaarlijkse gewoonte een reuzenommegang uit. Bijzonder aan deze editie is echter dat de organisatoren alles op alles zullen zetten om het grootste aantal reuzen ooit in één en dezelfde stoet samen te brengen. Met deze recordpoging willen ze dan ook heel een graag plek in het Guiness World Records Book veroveren. Om in dat opzet te slagen zullen rond de 300 reuzen in Deurne uitgenodigd worden. De voorbereidingen voor dit alles zijn al volop aan de gang en organisator Reuzen van Deurne vzw wist intussen al zo’n 240 reuzen contractueel vast te leggen. Ook jij kan op 8 september 2012 met de reus van jouw reuzenvereniging schitteren in Deurne en er zo voor zorgen dat er een wereldrecord gevestigd wordt. Heb je interesse om deel te nemen, neem snel contact op met Reuzen van Deurne vzw voor meer info over de voorwaarden.

W www.reuzen-van-deurne.be
E albert.denie@telenet.be
T 03 325 27 51

In 2012 plant Volkskunde, het interdisciplinaire, wetenschappelijke tijdschrift over de dagelijkse materiële en immateriële cultuur in de Lage Landen, een themanummer met als werktitel 'Objecten, ruimtes en de dood'. Dat nummer wordt een samenwerking tussen Volkskunde, historicus Jan Bleyen en het MAS en zal een licht werpen op wat mensen doen met voorwerpen en ruimtes en wat voorwerpen en ruimtes met hen doen op het moment van dood en verlies. Daarbij zullen vooral persoonlijke ruimtes en praktijken in beeld gebracht worden, zodat de grens tussen privé en publiek afgetast kan worden. Omdat de Lage Landen op levensbeschouwelijk vlak altijd erg divers zijn geweest, wil het themanummer daarnaast ook focussen op de diversiteit van persoonlijke praktijken.

Met het oog op het themanummer lanceert de redactieraad van Volkskunde een call for papers. Abstracts van maximaal 500 woorden worden verwacht tegen 1 februari 2012 en artikels dienen de redactie te bereiken tegen uiterlijk 1 juni 2012. Voorstellen kunnen bezorgd worden aan stefaan.top@pandora.be.

Op dinsdag 25 oktober presenteerde FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed in het Erfgoed- en Congrescentrum Lamot in Mechelen de resultaten van het PRISMA-onderzoek. ‘Prisma’ is een metafoor voor een onderzoekstraject over het ‘veelvlakkig’ en divers cultureel-erfgoedveld. In het onderzoekstraject werd de structuur, de omvang en vooral het potentieel van het cultureel-erfgoedveld in beeld gebracht en in een beleidsrelevant toekomstperspectief geplaatst.

Om het potentieel van de erfgoedsector beter te kunnen inschatten en te peilen naar het draagvlak voor erfgoed in Vlaanderen organiseerde FARO in het najaar van 2010 een bevolkingsonderzoek onder de noemer ‘Vlamingen & het verleden’. 5.000 aselect gekozen Vlamingen tussen 18 en 85 jaar kregen een postenquête toegestuurd. 1.937 respondenten vulden de vragenlijst in (respons = 38,7%), waarvan er 1.898 bruikbaar waren voor analyse. In de enquête werd diepgaand gepeild naar erfgoedinteresse en erfgoedparticipatie in al zijn vormen. Bovendien werd via meningsvragen onder meer gepeild naar het belang van het erfgoed en het verleden, het belang van cultureel-erfgoedinstellingen en naar de rol van de overheid met betrekking tot het erfgoed.

De mate van interesse in diverse erfgoedthema’s varieert van thema tot thema. De respondenten uit het onderzoek zijn het meest geïnteresseerd in ‘volksculturele’ thema’s die verband houden met het leven van alle dag en de wijze waarop mensen vroeger dingen deden, maakten of produceerden. De respondenten zijn ook sterk geïnteresseerd in de geschiedenis van het lokale en nabije. Enkele voorbeelden:
▹▹ ‘lokale geschiedenis’: sterke tot zeer sterke interesse: 50,8%
▹▹ ‘geschiedenis van het dagelijkse leven’: sterke tot zeer sterke interesse: 38%;
▹▹ ‘culinair erfgoed’: sterke tot zeer sterke interesse: 38,7%;
▹▹ ‘oude gebruiken, tradities of gewoontes’: sterke tot zeer sterke interesse: 32,9%;
▹▹ ‘oude ambachten en handwerktechnieken’: sterke tot zeer sterke interesse: 25,6%.

Het draagvlak voor erfgoed blijkt bijzonder hoog te zijn. Uit de specifieke vragen omtrent het belang van cultureel-erfgoedinstellingen, het belang van immaterieel en cultureel erfgoed, de rol van de overheid met betrekking tot de vrijwaring en ondersteuning van het erfgoed blijkt dat niet alleen sterk tot zeer sterk geïnteresseerden ons erfgoed een warm hart toedragen en het belang hiervan onderstrepen, maar ook zij die nauwelijks of niet in erfgoed geïnteresseerd zijn.

Bron: PRISMA, veld- en toekomstanalyse cultureel erfgoed (FARO)

Lees meer

Heb jij in Limburg al eens een versierde gevel of voortuin gespot? Prijs je dan gelukkig, want dan heb je van dichtbij een bijzonder stukje Limburgse volkscultuur kunnen aanschouwen. Omdat er meer dan 20 verschillende redenen voor het versieren opgetekend kunnen worden, heeft het Limburgs Volkskundig Genootschap onder de noemer Limburg siert en viert het afgelopen jaar een grootschalig project rond het gebruik opgezet. Speciaal daarvoor werd een uitgebreid informantennetwerk uitgebouwd. Tientallen interviewers hebben zo meer dan 100 versierders en feestvierders gesproken. Het resultaat van dat alles is nu gebundeld in een boek, dat eveneens Limburg siert en viert als titel kreeg. Hilde Schoefs, conservator van het Openluchtmuseum Bokrijk, schreef het voorwoord. Voor de realisatie van het project kon het Limburgs Volkskundig Genootschap rekenen op financiële steun van de provincie Limburg.

Het boek Limburg siert en viert wordt op de hierboven toegelichte studiedag van het IVOS op 23 september 2011 aan de erfgoedsector voorgesteld. Daarna kan u zelf een exemplaar van het boek bestellen door 20 euro (incl. verzending) over te schrijven op rekeningnummer BE 4569 5892 5152 (BIC-code KREDBEBB) van het Limburgs Volkskundig Genootschap, met als vermelding Limburg siert en viert. Voor grotere bestellingen neemt u contact op met Willy Remans via willy.remans@telenet.be.

Het minste dat je over de reuzencultuur in Vlaanderen kan zeggen, is dat ze springlevend is. Sinds de vijftiende eeuw hebben reuzen met hun opvallende verschijning al ontelbare stoeten en feesten opgevrolijkt. Vandaag de dag telt ons land niet alleen heel wat reuzen; ook de vrijwilligers die zich over deze poppen ontfermen en de gebruiken die zij in stand houden, zijn bijzonder talrijk. En net dat wil Volkskunde Vlaanderen de komende maanden bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht brengen. Speciaal daarvoor lanceren we dan ook ons gloednieuwe initiatief Rond de Rokken van de Reus, met onder meer een volledig nieuw luik rond reuzen op onze feestwebsite www.feestelijkvlaanderen.be. Op die manier willen wij de reuzenverenigingen een zetje geven.

Ben jij net als wij helemaal in de ban van de reus, dan ben je van harte welkom om met ons mee te doen! Op onze reuzensite kun je uitgebreid in het online reuzenregister grasduinen. Ook je eigen verhalen en foto’s kun je er in een handomdraai aan toevoegen. Ben je zelf bij een reus betrokken, dan kan je er zelf een reuzenfiche aanmaken. Voorts is er ook een meldpunt waar allerlei weetjes, vragen en zoekertje rond reuzencultuur verzameld worden.

In de loop van 2012 staat bij Volkskunde Vlaanderen nog veel meer rond de reuzencultuur op stapel. Hou dus vooral ook deze nieuwsbrief in de gaten om van onze plannen op de hoogte te blijven!

Lees meer

In opdracht van het Fonds voor Cultuurparticipatie (Nederland) voerde de Boekmanstichting onlangs een grootschalig onderzoek uit naar het volkscultuurbeleid in 24 Europese landen. De resultaten en conclusies van onderzoekster Sari Asikainen zijn nu gebundeld in het rapport Approaches to Folk Culture Policies in Europe . In deze publicatie brengt Asikainen enerzijds de beleidsdoelstellingen van overheden en regeringen op het vlak van volkscultuur in beeld en gaat zij anderzijds ook na welke terminologie daarbij gehanteerd wordt. Uit haar rapport blijkt dat volkscultuur veelal opgevat wordt als iets dat uitdrukking geeft aan de eigenheid van een land of volk. In veel van de bestudeerde landen is identiteit dan ook een sleutelbegrip in het uitgetekende beleid. Daarnaast is volkscultuur ook een middel waarmee landen sociale cohesie en zelfs economische ontwikkeling willen bevorderen. In het rapport wordt verder ook duidelijk de link met de Unesco Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage uit 2003 gelegd, omdat dit instrument volgens de onderzoekster overheden een nieuw kader biedt waarin zij hun beleid rond volkscultuur kunnen vormgeven.
Het volledige rapport kan geraadpleegd worden via: http://www.cultuurparticipatie.nl/reports/volkscultuur_in_europa.pdf

Veel momenten in een mensenleven zijn verbonden met typische gewoontes en gebruiken. Het zijn tradities van onze (voor)ouders die we zelf graag voortzetten. Elke generatie geeft zo een stukje cultuur door aan de volgende.

Volkskunde Vlaanderen vzw ging op zoek naar de tradities die een bijzondere rol spelen in ons leven en onderzocht waarom die zo belangrijk voor ons zijn. Met het boek Tradities laat Volkskunde Vlaanderen vzw zien hoe divers de tradities zijn die vandaag de dag in Vlaanderen worden beleefd. Dat ‘laten zien’ mag vrij letterlijk worden opgevat dankzij de levendige foto’s van Nick Hannes, die in 2009 de Nikon Press Photo Award in de wacht sleepte. Verder komen ook Marcel Van den Berg, Katrijn D’hamers en Rik Torfs aan het woord, die vanuit hun eigen perspectief prikkelende bijdragen leveren over tradities.

Volkskunde Vlaanderen vzw | Tradities
Softcover
Formaat 19,5 x 25 cm
176 p.
Prijs € 24,95
NUR 521
ISBN 978 90 5826 777 1

FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vzw biedt een overzicht van alle relevantie opleidingen en cursussen. Op www.faronet.be vind je in de kalender een overzicht van cursussen, opleidingen, seminaries, studiedagen, congressen, workshops op het vlak van erfgoed. Organisaties kunnen het overzicht aanvullen met eigen initiatieven.

Lees meer 

Wil jij ook vriend of vriendin worden van Volkskunde Vlaanderen vzw?